Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία (ΓΣΘ) είναι μια δομημένη, βραχυπρόθεσμη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, που εστιάζει στο παρόν. Ενδείκνυται ιδιαίτερα για άγχος, φοβίες, χαμηλή αυτοπεποίθηση, δυσκολίες στο σχολείο και άλλες συναισθηματικές ή συμπεριφορικές δυσκολίες.
Η θεραπευτική προσέγγιση της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Θεραπείας μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά και τους εφήβους να κατανοήσουν καλύτερα τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά τους και πώς αυτά επηρεάζουν το ένα το άλλο. Μέσα από ένα απλό, καθημερινό παράδειγμα ενός παιδιού που αρνείται να πάει στο σχολείο, μπορούμε να δούμε πώς λειτουργεί το άγχος και πώς διαιωνίζεται μέσω ενός φαύλου κύκλου.
Άννα, 10 ετών
Είναι Κυριακή βράδυ και η Άννα έχει ξαπλώσει στο κρεβάτι της για να κοιμηθεί. Στην προσπάθειά της να την πάρει ο ύπνος, διάφορες σκέψεις περνούν από το μυαλό της… φαντάζεται τον εαυτό της να μπαίνει το πρωί στο σχολικό…
Θα μου μιλήσει κάποιος;
Δεν είμαι τόσο δημοφιλής…
Θα καθίσουν δίπλα μου;
Θα κοκκινίσω και όλοι θα το δουν…
Θα γελούν μαζί μου!
Μετά η Άννα φαντάζεται τον εαυτό της στην τάξη…
Έχω χάσει πολλά μαθήματα και
δε θα μπορώ να παρακολουθήσω!
Θα σηκωθώ στον πίνακα και δε θα ξέρω τίποτα!
Ο δάσκαλος θα σκέφτεται ότι είμαι τεμπέλα…
Τα παιδιά θα λένε ότι είμαι ανόητη…
Θα γίνω ρεζίλι…
Στη συνέχεια, η Άννα φαντάζεται τον εαυτό της στο διάλειμμα…
Δε θα έχω παρέα να παίξω…
Δε θα με θέλουν…
Θα είμαι μόνη…
Όλοι θα κοιτούν εμένα…
Δε θα το αντέξω!
Και κάπως έτσι οι σκέψεις στριφογυρίζουν στο μυαλό της Άννας, η οποία τελικά βρίσκει την καλύτερη λύση…
Χμμμ, καλα θα κάνω να μην
πάω καθόλου σχολείο αύριο!!!
και … θα πω στους γονείς μου
ότι πονάει η κοιλιά μου!
Η Άννα έχει αναπτύξει κάποιες διαστρεβλωμένες, μη ρεαλιστικές γνωσίες (σκέψεις) για το σχολείο, οι οποίες την επηρεάζουν συναισθηματικά (π.χ. λυπάται, ντρέπεται), με αποτέλεσμα να αντιδρά με κάποια συγκεκριμένη συμπεριφορά-πράξη (αποφυγή σχολείου).
Η αποφυγή του σχολείου, προσφέρει μεν μια προσωρινή ανακούφιση στο παιδί, από την άλλη πλευρά όμως, το πρόβλημα δεν λύνεται αποφεύγοντας το σχολείο. Το αντίθετο μάλιστα, ενισχύεται. Πρέπει το παιδί να καταλάβει ότι αυτές οι λανθασμένες σκέψεις επηρεάζουν τα συναισθήματά του και προκαλούν λύπη, δυσφορία, ντροπή κλπ. με αποτέλεσμα να καταφεύγει σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά η οποία όμως θα εντείνει το πρόβλημά.
Μπορούμε να το φανταστούμε ως ένα φαύλο κύκλο στον οποίο οι σκέψεις, τα συναισθήματα και η συμπεριφορά αλληλεπιδρούν και επηρεάζουν το ένα το άλλο. Μάλιστα, συχνά υπάρχει και πραγματικό σωματικό σύμπτωμα όπως για παράδειγμα, πονοκέφαλος, πονόκοιλος, ταχυπαλμία, αυξημένη εφίδρωση κ.ο.κ.
Ο φαύλος κύκλος του άγχους: Τα 4 Σ-(ίγμα)
Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία βοηθά το παιδί να αποκτήσει σταδιακά τις δεξιότητες που χρειάζεται ώστε να αναγνωρίζει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, να κατανοεί πώς επηρεάζουν τη συμπεριφορά του και να αντιμετωπίζει πιο αποτελεσματικά τις δυσκολίες του.
Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε παιδιά και εφήβους που αντιμετωπίζουν:
- άγχος και υπερβολική ανησυχία
- φοβίες
- σχολικό άγχος
- χαμηλή αυτοπεποίθηση
- κοινωνικές δυσκολίες
- δυσκολίες στη διαχείριση θυμού
- δυσκολίες προσαρμογής
- αρνητικές ή επίμονες σκέψεις
- συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες
Στο Κέντρο Στήριξης Παιδιού & Εφήβου στον Γέρακα, η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία προσαρμόζεται στην ηλικία, τις ανάγκες και τις ιδιαίτερες δυσκολίες κάθε παιδιού ή εφήβου.
«Δεν είναι τα γεγονότα που ταράζουν τους ανθρώπους, αλλά οι ιδέες των ανθρώπων για τα γεγονότα» (Επίκτητος)